protocol  
catheterisatie bij een man met een  
verblijfscatheter
Onderdeel van www.ziekenverzorgende.nl
Alles over zorg


Lees ook de weblog van  
ziekenverzorgende.nl op 
www.manindezorg.nl
 protocol catheterisatie bij een man met een verblijfscatheter 
Voorbehouden handeling  
   
Doel  
Het ledigen van de blaas op kunstmatige wijze.  

Algemene opmerkingen vooraf  
KENNIS.  
Waarom iemand een verblijfscatheter krijgt, dat kan om verschillende redenen zijn bijv: regelmatige retentie, of bij grote decubituswonden zodat deze kunnen genezen, na operatie.  
Kennis hebben van de p.d.a.:  
tijd van verwisselen\ vervangen van de catheter.  
Gesiliconeerde latex enkele dagen  
Elastomeer gecoat 2 weken  
100% siliconen 4 tot 6 weken  
balloninhoud en de maat van de catheter die je nodig hebt. Let op de houdbaarheidsdatum van de cathetersets en instillagel.  
Bij problemen bij catheteriseren door b.v. vergrootte prostaat kan op voorschrift arts een Tiemancatheter gebruikt worden. Het inbrengen van een Tiemancatheter is een makkelijker en prettiger manier. De catheter heeft een harde, spitse punt en iets gebogen punt. Indien je weerstand voelt dan stoppen met de handeling en de arts waarschuwen.  
kennis van steriliteit en hygiënische aspecten.  

ALGEMENE REGELS  
Catheteriseren uitsluitend op medisch voorschrift.  
Supra-pubische catheters worden uitsluitend door verpleegkundigen met bekwaamheidsverklaring uitgevoerd.  
Het catheteriseren van mannen wordt uitsluitend door verpleegkundigen met bekwaamheidsverklaring gedaan.  
Bij verwisselen van de verblijfscatheter 15 minuten voor de tijd de catheter afsluiten, zodat er urine in de blaas aanwezig is bij het inbrengen van de nieuwe catheter.  
Nooit de catheter voor het verwijderen doorknippen om de ballon te ledigen. Gewoon met een spuit (zonder naald) de aqua uit de ballon halen.  

VAARDIGHEID.  
Om vaardig te worden en te blijven is het nodig de handeling regelmatig uit te voeren.  

VERZORGENDE.  
Catheteriseren gebeurt bij voorkeur door 2 verzorgenden op aanwijzing van degene die de catheter zet, assisteert de ander.  

ATTITUDE.  
Houdt rekening met de gevoelens van de bewoner en zorg voor voldoende privacy.  

Voorbereidingen.  
BEWONER.  
informeer of de bewoner bekend is met de reden van catheteriseren zo niet, dan alsnog i.o.m. arts informatie geven.  
vraag toestemming voor het inbrengen de bewoner beschikkingrecht over eigen lichaam  
geef informatie over het inbrengen van de catheter:  
kan pijnlijk zijn  
branderig gevoel  
wat de gevolgen van de catheterisatie zijn  
hoe de handeling gaat verlopen Door goed geïnformeerd zijn te zijn kan bewoner beter meewerken  

MATERIALEN.  
Leg klaar:  
de voorgeschreven catheter 2 stuks juiste maat  
catheterset; inhoud:  
1 nierbekken  
1 wattenbollenset (bakje met 4 wattenbollen)  
1 paar disposable handschoenen  
2 zakjes savlodil of 1 met grotere inhoud  
1 ampul aquadest 10 ml. (eventueel 1 extra)  
1 opzuignaald  
2 spuiten à 10 ml.  
1 zakje cathetergel  
1 paar steriele handschoenen  
1 blauw celstof onderlegger.  
instillagelspuit  
lubricatedgel (glijmiddel)  
catheter opvangzakje  
(eventueel stopje bij driewegcatheter)  
steriel afsluitdopje/ catheterklemmetje  
extra spuit/ plastic handschoenen voor het verwijderen van de oude catheter  
zet dit alles op een schoon werkvlak (steriel)klaar.  
gebruik hiervoor de blauwe onderlegger uit de catheterset  
controleer of alles aanwezig is voordat je begint.  

OMGEVING.  
scherm het bed af i.v.m. privacy  
stel het bed op goede werkhoogte in om je rug te ontlasten  
   
Uitvoering  
Vraag de bewoner zijn onderlichaam te ontbloten of help hierbij.  
bewoner in rugligging brengen  
leg de celstof onderlegger onder stuit en bovenbenen (schoon werkveld en bed blijft beschermd)  
haal met de extra spuit de balloninhoud leeg en verwijder de oude catheter  
plastic handschoen om catheter heen binden. (eventueel bewaren als de punt erg versteend is)  
was de handen  
open de zakjes en maak de wattenbollen nat  
trek disposable handschoenen aan, vraag bewoner benen iets te spreiden  
bekken tussen benen zetten  
maak catheter open bij perforatie en vasthouden, binnenste verpakking laten zitten.( sluit catheterzak eventueel vast aan)  
til de penis op en schuif de voorhuid terug tot na de glanspenis  
strijk met een schone wattenbol eenmaal rond de glanspenis rond de opening van de urinebuis  
herhaal de handeling totaal vier keer, steeds vanaf opening van urinebuis op ander gedeelte van de glanspenis  
gebruikte wattenbollen in bekken deponeren  
pak met de ene hand de penis en met de andere de steriele spuit met instillagel  
plaats de opening van de spuit op de ingang van de urinebuis en breng zoveel instillagel aan totdat de urinebuis vol is (5-10 ml)  
leg een steriele depper onder de glanspenis  
laat 1 minuut inwerken, trek in de tussentijd de steriele handschoenen aan  
breng de penis in verticale stand en pak catheter van de assistent (raak verpakking niet aan i.v.m. steriliteit)  
overgiet de catheter met cathetergel  
laat bewoner zich ontspannen( diep zuchten) en verwijder de laatste wattenbol  
breng de catheter langzaam in de urethra en schuif deze ong. 2 à 3 cm op. (prostaat bereikt)  
observeer of je weerstand voelt (bij weerstand stoppen)  
breng de penis in horizontale stand schuif de catheter op tot in de blaas ongeveer zo'n 15 a 20 cm.  
wacht tot er urine verschijnt  
sluit de spuit met aquadest op de kanaalventiel aan en vul de ballon met de voorgeschreven hoeveelheid inhoud  
verwijder spuit ingedrukt uit ventiel  
trek zachtjes de catheter terug tot aan blaasuitgang, totdat je weerstand voelt  
ballon ligt nu tegen sluitspier  
breng de voorhuid terug in positie  
hang de urineopvangzak op goede hoogte of bevestig aan bovenbeen van de bewoner, zodat teruglopen wordt voorkomen als niveau lager ligt  
breng de bewoner terug in gewenste houding  
trek handschoenen uit en was de handen  

Nazorg.  
BEWONER.  
bespreek hoe de bewoner zich voelt en hoe hij de handeling heeft ervaren  
help zonodig met het in orde brengen van de kleding en het aannemen van de juiste houding.  

MATERIALEN.  
gooi de wegwerpmateriaal weg en ruim alles op.  

OMGEVING.  
verwijder de bedschermen.  

VERZORGENDE.  
in het verpleegplan rapporteren van de hoeveelheid urine, en de datum doorschrijven voor het verwisselen van catheter.  

COMPLICATIES  
urineweginfectie  
urinebuisbeschadiging  
blaasbeschadiging  
steenvorming