protocol  
zorg aan de overleden bewoner; zorg  
na het overlijden.
Onderdeel van www.ziekenverzorgende.nl
Alles over zorg


Lees ook de weblog van  
ziekenverzorgende.nl op 
www.manindezorg.nl
 protocol zorg aan de overleden bewoner; zorg na het overlijden. 
Doel.  
Overleden bewoner ziet er netjes en verzorgd uit volgens wens van bewoner en/of naasten.  

Algemene opmerkingen vooraf.  
De lichamelijke verzorging van de overleden bewoner wordt in overleg met de naasten vorm gegeven. Dit houdt in dat de naasten betrokken worden in het gehele proces van de verzorging. Deze betrokkenheid kan betekenen dat naasten de zorg volledig overgeven aan de verzorgenden, maar kan ook betekenen dat men persoonlijk mee wil helpen met de verzorging of de verzorging zelfs totaal wil overnemen. Alle denkbare varianten zijn in principe mogelijk binnen de mogelijkheden van het verpleeghuis. Er dient rekening te worden gehouden met cultuurbepaalde verschillen in rouwverwerking en verzorging van overledenen, waar mogelijk wordt hieraan tegemoet gekomen. De attitude van de verzorgende is gericht op ondersteuning van de naasten, belangrijk aspect hierin is communicatie en informatieverstrekking.  
De verzorging wordt minimaal door 2 personen gedaan.  
   
Voorbereiding/ voorwaarden.  
Overleg met naasten en afdeling inlichten.  
Deur sluiten (evt. bordje 'niet storen' of op slot) gordijnen sluiten .  
Kleding klaarleggen in overleg met de familie zo mogelijk de keuze van de bewoner zelf.  
Ondergoed  
Bovenkleding  
Sokken/panty(kousjes)  
Eventueel sieraden, bril, gebit naar wens van bewoner of familie.  
Benodigdheden klaarzetten:  
1 grote waskom.  
1 kleine waskom.  
Persoonlijke toiletartikelen  
2 washandjes.  
3 handdoeken.  
2 lakens en 1 kussensloop.  
Latex handschoenen (voor iedere verzorgende/naaste)  
Incontinentiemateriaal (grootste capaciteit).  
Benodigdheden nagelverzorging (protocol 7).  
Overschorten (voor iedere verzorgende/naaste)  
Zo nodig verbandmiddelen, bij voorkeur tegaderm.  
Wattenstokjes  
Vaseline  
Nivea deodorant  
Droogshampoo  
Schaartje  
Make-up (groene oogschaduw)  
Sticker/ papier in tweevoud met:  
* naam  
* geboortedatum,  
* overlijdensdatum en tijdstip,  
* afdeling.  
Uitvoering.  

Houdt rekening met de geluiden die de bewoner nog kan maken omdat resterende lucht nog wil ontsnappen, licht de naasten die meehelpen bij de zorg hier ook over in.  

Zonodig gebit inbrengen (gebruik zonodig kleefpasta)  
Oefen druk uit op de blaas om deze te ledigen.  
Als het haar verzorgd moet worden als het vet is, spuit dan het haar in met droogshampoo, doe een handdoek eromheen en laat dit 10 minuten zitten. Daarna kan het uitgeborsteld en verder opgemaakt worden.  
Wassen op bed, met deze uitzondering dat lauwwarm water gebruikt moet worden en zo min mogelijk zeep. Liefst babyzeep. Met normale zeep wordt de vetlaag van de huid aangetast en neemt de conditie van de huid in grote mate af.  
Belangrijkste is om gezicht en handen het liefst helemaal zonder zeep te wassen. Extra aandacht voor de ooghoeken en de neus, deze goed schoon maken, eventuele neushaartjes wegknippen.  
Verzorg na het wassen het gezicht, de lippen, de oorschelpen en de handen met een heel dun laagje vaseline, de huid wordt dan minder snel blauw. Vaseline goed insmeren, geen vette laag achterlaten.  
Sluit de ogen (heel belangrijk)  
Sluit de mond, dit kan eventueel door een handdoek in de lengte op te rollen en onder de kin vandaan naar het achterhoofd toe de handdoek strak te trekken. De handdoek niet knopen maar de uiteinden strak onder het achterhoofd over elkaar heen leggen, de zwaarte van het hoofd houdt de handdoek op zijn plaats. Deze ongeveer 12 uur laten liggen.  

Verdere aandachtspunten:  
Nagelverzorging  
Scheren  
Wondjes verzorgen en zonodig afplakken met tegaderm.  
Incontinentiemateriaal aandoen.  
Kleding aandoen, haren kammen/opmaken.  
Verder lichamelijke verzorging en opmaken naar wens van bewoner of familie, vlg. p.d.a.'s.  
Blauwe plekken in het gezicht kun je vervagen door middel van lichte groene oogschaduw aan te brengen op de blauwe plek onder  
De make-up of poeder.  
Handen vouwen (al naar geloofsovertuiging).  
Laken vouwen tot aan het middel.  

Afwerking.  
Gebruikte spullen opruimen.  
Beddengoed en handdoeken in blauwe zak.  
Kleding van de bewoner in roze zak naar de Zonnehuis wasserij doen, of met de familie mee naar huis geven. (zie p.d.a.)  
Kamer netjes en sfeervol maken voor laatste bezoek naasten.  
Afscheid van de bewoner kan plaatsvinden.  

Bewoner wordt door 2 verzorgenden naar het mortuarium gebracht. Op discrete wijze, vermijd drukke momenten.  
1 verzorgende gaat vooruit om de sleutel bij de receptie te halen.  
Laken vouwen over het gehele lichaam.  
In het mortuarium:  
Bewoner overplaatsen van ledikant naar koelkatafalk. eventueel m.b.v. glijzeil.(tenzij bewoner binnen 3 uur opgehaald wordt)  
Let op: eerst een laken op de koelkatafalk leggen, bewoner daar boven op leggen. !!!  
papier/ sticker op de kleding van de bewoner en op het gordijn  
Laken over de bewoner heenleggen  
koelkatafalk aanzetten. Bij warm weer ook de ventilator aanzetten  
(het knopje zit bij de ingang links)  
De bewoner achter het gordijn plaatsen en gordijnen sluiten  
Mortuarium sluiten en de sleutel terugbrengen bij de receptie.  
Aandacht voor opvang familie, personeel en betrokken bewoners. Als men de overleden bewoner in het mortuarium nog wil bezoeken  
dit begeleiden, eerst zelf nog een keer kijken of alles netjes in orde is.  
Persoonlijke spullen van de bewoner verzorgen in overleg met familie. Bij afgeven van sieraden e.d. aan de naasten hiervoor een  
Afstandsverklaring laten tekenen.  
Als de naasten naar huis zijn:  

Ledikant en nachtkastje naar de schoonmaakdienst brengen.  
Mutatieformulier invullen.  
Verpleegdossier retour secretariaat medische dienst  
Afdelingsspullen huishoudelijk schoonmaken.  
Doos of kar met benodigdheden bijvullen.  
Nadat de overledene opgehaald is het mortuarium opruimen.