Lees
ook de weblog van
ziekenverzorgende.nl
op
www.manindezorg.nl |
Lewy body dementie
Dit is vermoedelijk de derde meest voorkomende
oorzaak van dementie. Lewy body dementie komt meer voor bij mannen dan
bij vrouwen (met een verhouding van 1,7 op 1) en begint meestal rond de
leeftijd van 57-67 jaar. In sommige gevallen kan Lewy body dementie reeds
beginnen voor de leeftijd van 40 jaar.
De oorzaak van deze vorm van dementie
is niet gekend.. Lewy lichaampjes zijn abnormale eiwit-opstapelingen in
de vorm van schijfjes omringd door een bleke ring, die in de hersenschors
van patiënten met deze ziekte worden teruggevonden. Hoe ze ontstaan,
weet men niet. Ze komen ook voor bij andere aandoeningen zoals de ziekte
van Alzheimer en de ziekte van Parkinson. Bij Lewy body dementie worden
deze neurofilamentaire inkapselingen aangetroffen in verschillende hersendelen
en is hun voorkomen niet beperkt tot specifieke hersendelen, zoals bij
de ziekte van Parkinson. De aanwezigheid van alleen deze Lewy lichaampjes
is niet voldoende om dementie te ontwikkelen. De Lewy lichaampjes kunnen
niet opgespoord worden tijdens het leven, maar pas na het overlijden door
een hersenonderzoek.
Symptomen
De klinische symptomen van deze vorm van
dementie zijn gelijkaardig aan de ziekte van Alzheimer en omvatten geheugenverlies,
verwardheid, communicatiemoeilijkheden en het moeilijk volgen van conversaties.
Symptomen verschillend van de ziekte van Alzheimer zijn de hallucinaties,
waanvoorstellingen en paranoia reeds bij het begin van de ziekte, de symptomen
typerend voor de ziekte van Parkinson zoals tremor en abnormale traagheid
in beweging en geestelijke activiteit, en de schommelende cognitieve status.
Het natuurlijk verloop van dit type dementie
lijkt op een delirium met een snel verval, gevolgd door een gedeeltelijk
herstel. Het voorkomen van dergelijke episoden, duiden op deze vorm van
dementie.
Voor het klinisch beeld werden in 1995
criteria opgesteld:
progressief geheugenverlies gepaard gaande
met cognitieve stoornissen in minstens twee domeinen: taalvaardigheden
(fasie); kennis van de uitvoering van motorische handelingen (praxis),
en het herkennen van voorwerpen en hun gebruik, van kleuren en/of van gezichten
(gnosis),
het progressief geheugenverlies met cognitieve
stoornissen, treedt op snel na of samen met het verschijnen van de motorische
(extrapyramidale) verschijnselen.
de combinatie van geheugenstoornissen
en andere cognitieve stoornissen moet van die aard zijn, dat ze een normaal
algemeen dagelijks functioneren in het sociale en professionele leven verhinderen.
Minstens twee van de volgende verschijnselen
gaan gepaard met dementie:
het cognitief functioneren is fluctuerend,
met schommelingen in alertheid en aandacht.
de motorische verschijnselen: vooral stijfheid
en traagheid in bewegen (bradykinesie), meestal symmetrisch en weinig tremor
(ritmisch beven van ledematen). Deze motorische afwijkingen zijn meestal
de eerste verschijnselen van de aandoening. Omdat ze sterk gelijken op
de symptomen van de ziekte van Parkinson, is de diagnose vaak moeilijk.
Als de motorische symptomen de dementie met 12 maanden vooraf gaan, duidt
dit eerder op de ziekte van Parkinson gepaard gaande met dementie, en minder
op een Lewy body dementie.
vaak voorkomende visuele hallucinaties;
bij Lewy body Dementie zien de personen goed gevormde en gedetailleerde
voorwerpen of personen die er eigenlijk niet zijn.
Verschijnselen die de diagnose ondersteunen:
overgevoeligheid aan neuroleptische (anti-psychotische)
medicatie; dit zou in minstens 33 % van de gevallen voorkomen.
frequent vallen.
syncope (een vorm van flauwvallen).
voorbijgaand verlies van bewustzijn.
gesystematiseerde waanbeelden.
dingen horen of voelen die er niet zijn
(auditieve of tactiele hallucinaties).
Op basis van deze criteria heeft men een
kans van 90 tot 97 % op een juiste diagnose en een kans van 80 tot 85 %
om de ziekte te onderkennen bij een diagnose. Dit wil zeggen dat de diagnose
met een relatief hoge graad van correctheid kan gesteld worden. Het moet
wel benadrukt worden dat het advies van een specialist, en het uitvoeren
van gedetailleerde testen van het geheugen en andere cognitieve functies,
onmisbaar zijn voor het stellen van een juiste diagnose.
Andere symptomen zijn problemen met oriëntatie
in de ruimte, met het uitvoeren van een complexere taak, met planning en
abstract denken, problemen met taalvlotheid (verminderde taalbeheersing,
verminderde vlotheid en diversiteit in taalgebruik). Gedragsproblemen komen
ook voor, vooral onder de vorm van hallucinaties. Depressie komt minder
voor.
Diagnose
Men wint best het advies in van een specialist.
Dit is zeker aan te raden als de combinatie van cognitieve stoornissen
en motorische verschijnselen zoals trager bewegen, of abnormale bewegingen
in de ledematen, optreedt. De specialist zal de patiënt uitgebreid
ondervragen en onderzoeken. Een electro-encephalogram is belangrijk, omdat
bij Lewy body Dementie reeds vroeg plaatselijke vertragingen in de gemeten
activiteit kunnen gevonden worden.
Vergelijking met de ziekte van Alzheimer
Het type van geheugenstoornissen is bij
beide aandoeningen waarschijnlijk vergelijkbaar. Depressie komt bij Lewy
body Dementie weinig voor, wel relatief meer bij de ziekte van Alzheimer.
Vergelijking met de ziekte van Parkinson
Bij Lewy body Dementie zijn de algemene
motorische mogelijkheden meer gestoord dan bij de ziekte van Parkinson.
Bij deze laatste is er meestal meer rusttremor (ritmisch beven wanneer
het lidmaat in rusttoestand is) en komen de motorische verschijnselen meer
asymmetrisch voor dan bij Lewy body Dementie. Bij Lewy body Dementie zijn
symmetrische stijfheid in de ledematen en traagheid in de bewegingen frequenter.
Het cognitief functioneren is bij de ziekte
van Parkinson in mindere mate aangetast en treedt later op. Depressie komt
relatief veel voor bij de ziekte van Parkinson.
Behandeling
Er zijn nog geen geneesmiddelen in ontwikkeling
speciaal voor deze aandoening. De ziekte zelf kan dus nog niet behandeld
worden. De middelen die bestaan voor de cognitieve stoornissen bij de ziekte
van Alzheimer (de acetylcholinesterase-remmers) blijken wel een gunstig
effect te hebben bij Lewy body Dementie.
De behandeling van gedragsproblemen baart
soms moeilijkheden, omdat alle neuroleptica vermeden moeten worden. Als
men deze medicatie toedient aan een patiënt met Lewy body Dementie,
kan het bestaand klinisch beeld (de cognitieve stoornissen, de motorische
verschijnselen, de hallucinaties) nog verergeren.
Anti-parkinson medicatie moet uitgeprobeerd
worden, en kan een gunstig, doch slechts tijdelijk effect hebben op de
motorische verschijnselen.
Het is uiteraard noodzakelijk om eerst
een specialist te raadplegen vooraleer een behandeling ingesteld wordt,
en de behandeling ook te laten opvolgen door deze specialist. |