On)veilig medicatie delen doe je zo!!
Onderdeel van www.ziekenverzorgende.nl
Alles over zorg


Lees ook de weblog van  
ziekenverzorgende.nl op 
www.manindezorg.nl
 On)veilig medicatie delen doe je zo!!
Een handleiding tot het beperken van fouten en het verbeteren van de manier van medicatie verstrekking in het verpleeg-en\of verzorgingshuis
Beste bezoeker  
Zeur niet over de spelfouten in dit stuk; kijk naar de medicatiefouten bij jou op de afdeling en doe hier wat mee  
Veilig medicatie delen.  
Veilig medicatie delen is een handeling die gegarandeerd goed moet worden uitgevoerd in een zorginstelling  
Fouten zijn menselijk maar fouten zijn momenten om ook van te leren. Daarom zal bij iedere medicatie fout gekeken moeten worden hoe deze fout voorkomen had kunnen worden en in te toekomst te voorkomen is.  
Leer van de fouten en pas het systeem van medicatie verstrekking zo aan dat fouten uit te sluiten zijn danwel beperkt worden.  

Waarom dit verslag.  
Een collega van mij lag in het ziekenhuis en kreeg medicatie van een zuster. Op de vraag welke medicatie het was wist diegene geen antwoord en degene die het gaf had geen speld op (a verpleegkundige; vrijwilliger; de kok of de kapper????????).  
Dit riep mij vragen op, omdat wij gelukkig met een relatief veilig systeem van medicatiedelen werken.  
Gelukkig;  
Het is niet 100% veilig omdat er altijd  fouten gemaakt kunnen worden; het is en blijft mensenwerk immers; maar we werken veilig en werken volgens richtlijnen.  

Ik hoop middels voorbeelden over veilig en onveilig medicatie delen een beeld te geven wat en hoe je veilig medicatie in kan geven. Ook geef ik in dit verslag achtergrond informatie vanuit de practijk.  
Ook onveilig medicatie delen word behandeld.  
Onveilig bestaat hellaas ook maar ik heb bij onveilig mijn fantasie de loop gelaten en en fictieve vragen beantwoord. Soms domme vragen;soms vragen waarbij je je afvraag en realiseer.........dat gebeurd er bij ons ook.  
Daarom is er ook een stuk in dit verslag hoe je stapsgewijs van onveilig delen (of knelpunten hierbij) kan verbeteren naar veilig delen.  
Johan;ziekenverzorgende van een afdeling waar gelukkig veilig word gedeeld.  
   
Over medicatie en delen  
Levering medicatie en de medicijnklapper  
De levering van medicatie op de zorgafdeling.  
Er zijn verschillende manieren hoe de medicatie op de afdeling komt.  
De bekendste is dat het direct uit de apotheek van de zorginstellig word geleverd. Vele zorginstellingen hebben intern een apotheek die middels een naburige apotheek of de groothandel de medicatie krijgen. Deze worden dan uitgezet in de medicijnkar en dan naar de afdeling gebracht. Deze manier heeft tot voordeel dat je sneller op wisselingen van medicatie kan inspelen omdat hetgeen wat de arts voorschrijft immers al in de zorginstelling aanwezig is en dus binnen korte tijd danwel bij de verstrekking die daar op volgt (08.00; 12.00; 17.00 of 21.00) gegeven kan worden  
Een andere manier is dat de medicatie per bewoner per tijd en per dag word aangeleverd via een grote apotheek deze worden dan in zakjes geleverd maar soms niet in de verpakking. Voordeel hiervan is dat je de medicatie voorverpakt krijgt en dus niet teveel of te weinig kan geven. Nadeel is dat de verpakking niet om het medicijn zit en dat je een behoorlijke achtergrond moet hebben omdat je moet weten hoe een tablet eruit ziet. Nadeel is ook dat bij doseringen van bijvoorbeeld bloedverdunners alsnog deze apart via de eigen zorginstelling verdeeld moet worden. Ook als de arts iets voorschrijft dan kan dit langer duren omdat deze medicatie dan eerst bij de apotheek die levert in orde gemaakt moet worden.  
Als een zorginstelling gebruik maakt van voorverpakte medicatie dan is er in de zorginstelling altijd een "noodvooraad" aanwezig zodat de voorgeschreven medicatie toch op tijd op de afdeling gegeven kan worden.  

De medicijnklapper  
Bij medicatie delen werk je met een medicatie map. Er zijn diverse systemen in gebruik maar deze systemen hebben veelal dezelfde werking.  
De medicijnklapper:  
De volgende dingen staan vermeld in de medicijnklapper:  
Naam van de zorginstelling: hoe heet het verpleeghuis  
Dd: datum en tijdstip wanneer de uitdraai van de medicatie is gemaakt  
Geldig: van wanneer tot wanneer loopt deze medicatie lijst  
De naam van de bewoner  
De geboorte datum  
Afd/kamer/bed: waar is de slaapkamer van de bewoner en waar ligt ze op deze kamer  
Beh arts: de verpleeghuisarts waaronder de bewoner valt  
Naam van de bewoner: Dat spreek vanzelf denk ik  
Geneesmiddel: welk medicijn is het (met merknaam en stofnaam vermeld)  
Wijze van toediening: oraal subcutaan intramusculair  
Bijzonderheden omtrent inname en werking: bijvoorbeeld voor het eten; heel doorslikken en dergelijk  
De gehele hoeveelheid die de bewoner per dag krijgt: bijvoorbeeld 1 maal per dag 1 stuks  
Start/stop: wanneer is de bewoner met dit middel begonnen en wanneer eindigt het  
Hoeveelheid: 1, 2, 3, 4 tabletten en of halve tabletten  
Tijdstip: 08.00 12.00 17.00 21.00 of afwijkende tijden  
Datum:op welke data krijgt de bewoner zijn medicijn:   
De ruimte voor de paraaf; hier zet je een handtekening als de medicatie is ingegeven  
Voorbeeld medicijnblad   
GENEESMIDDELDEELLIJST         
Naam van de zorginstelling         
dd 22/06/04 09:13         
Geldig: 22-06-2004 12.00 tot 29-06-2004 12.00
Mevrouw Jansen-Pietersen         
Geb datum 12-05-1934 Pat nr. 453         
Afd/kamer/bed:BEG/009/Maas Opn Nr. 3332         
Beh arts D Okter Pagina: 1
 ALGEMENE MEDICATIE  
Geneesmiddel Start/stop . .. 22-06 23-06 24-06 25-06 26-06 27-06 28-06
Eltroxen 50 mcg tablet         
Thyrax 0,05 mg tablet         
Oraal         
Ten minste een half uur voor het ontbijt innemen         
 1 maal per dag 1 st
20nov03 1 st 08.00 . .// . . . . .
Madopar 250 mg tablet         
Levodopa 250 mg tablet         
Oraal         
Kan de urineof soelgang verkleuren         
Bij maaglachten NA het eten innemen         
3 maal per dag 1 st
20nov03 1 st          
1 st         
1 st
08.00         
12.00         
21.00
. . . .. . . .
Nexium 20 mga tablet         
Esomeprazol 20 mg tablet         
Oraal         
Niet kauwen         
1 maal per dag 1 st
20nov03 1 st 08.00 . . . . . . .
Paracetamol pch 500 mg tabl         
Paracetamol         
Oraal         
2 maal per dag 1 st
20nov03 1 st         
1 st
08.00         
21.00
. . . . . . .
Thyrax 0,025 mg tablet         
Levothyroxine (als na-zout-x-water)         
Oraal         
Ten minste en half uur voor jhte ontbijt inenemen.         
1 maal per dag 0,5 st
20nov03 0,5 08.00 . . . . . . .
Hydroxocoblamine cf 1mg/2ml         
Vitamine b12 inj 1mg/2ml         
im/sc         
In koelkast bewaren (niet in vriesvak)         
1 maal per 2 maanden 2 ml
20nov03 2 ml 08.00 xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx
Zonodig medicatie  
Bij zonodig medicatie heb je te maken met de richtlijnen die er zijn voor je eigen instelling.  
De ene instelling wil dat je voor een paracetamol tablet een avondhoofd bel en dat je dan pas ingeeft; de andere instelling volstaat met een melding achteraf bij het hoofd.  
Bij onrust en bijvoorbeeld pijn kijk je altijd in de medicatieklapper. Staat de bewoner op voor zonodig medicatie en wanneer en hoeveel.  
Het is lullig om aan het eind van je dienst in een rapportage te vermelden dat een bewoner de gehele avond onrustig was en dat je geen gebruik gemaakt heb van deze medicatie.  
Voor de bewoner is het niet prettig en voor jou ook niet.  
Stel dat de bewoner door de onrust gevallen zou zijn.  
Niet prettig voor de bewonr; niet prettig voor jou.  
Had je in de klapper gekeken en zag je dat er beplaalde medicatie op zonodig stonden had je mischien de val kunnen voorkomen; ook bij een bewoner die onrustig is en s'nachts loopt te roepen (en je uiteraard alles heb gedaan om aan de onrust en panniek van de bewoner tegemoet te komen en\of de bewoner te helpen) kan je gebruik maken van zonodig medicatie maar wel volgends de richtlijnen in je instelling. Geef je of overleg je eerst.  

Verschil van de somatische bewoner en de psychogeriatrische bewoner.  
De somatische bewoner  
Er is een groot verschil tussen de somatische bewoner en de psychogeriatrische bewoner. Een somatische bewoner zal veelal de beslissing kunnen maken tot inname van de medicatie. Geen foefjes tot verpakken van medicatie in vla. Toch merk ik uit de practijk dat als je bijvoorbeeld avondmedicatie deel een bewoner goed de medicatie inneemt met vla. Ook zijn er bewoners die geen vla willen en de medicatie innemen met water.  
Met water; automatisch hoor ik denken. Er is een groot verschil tussen ziekenhuis waar jonge mensen zitten en een verzorginsghuis of verpleeghuis.Omdat ik met oudere bewoners werk richt ik me in het voorbeeld op de oudere bewoners.  
In een ziekenhuis zal de medicatie verstrekking zeker anders gaan.  

De psychogeriatrische bewoner.  
Bij de spijchoogeriatrsche bewoner zal je veelal de medicatie in moeten geven.  
Mijn ervaring is dat oudere mensen dol zij  op zoet en toen ik op een afdeling psychogeriatrie liep werkte het ingeven van medicatie met vla erg goed.  
Ook het inpakken van medicatie in vla ging ook goed. Tis niet om de bewoner voor de gek te houden; of eigenlijk wel. Weet niet maar als een bewoner de medicatie op de vla ziet liggen kan het gebeuren dat de bewoner "nee" zecht tegen de benodigde tabletten. Is het "verstopt" dan zal de bewoner de medicatie soms innemen. ook de inname van drupels gaat met vla goed; maar dat spreekt vanzelf denk ik.  
   
De zelfstandigheid van de bewoner.  
De zelfstandigheid van de bewoner moet altijd gerespecteerd worden ook bij het medicatie delen.  
Toch denk ik dat je wel achteraf langsloopt of de medicatie is ingenomen. Er is denk ik ook een groot verschil van bewoner en bewoner. Doordat je langer op de afdeling loop denk ik dat je redelijk goed kan inschatten welke bewoner je de medicatie in moet geven en bij welke bewoner je erop kan bouwen dat deze medicatie zelf inneemt.  
Dit wetende weet je dat bij sommige de regel van de zelfstandigheid niet altijd opgaat. Sommige somatische bewoners zullen de medicatie laten staan en zal je moeten vragen de tabletten in te nemen. Geeft je bij bewoners gelijk een glas water bij de medicatie dan zal de kans vergroot zijn dat als je later in de woonkamer of ander vertrek bij de bewoner komt dat ze zijn ingenomen.  
   
Als de bewoner medicatie weigerd.  
Mag een bewoner medicatie weigeren.  
Ja, ook op somatiek mag een bewoner medicatie weigeren. Taak van jou is als verzorgende de bewoner te overtuigen en uit te leggen waarvoor deze medicatie is en waarvoor ze dienen. Daarom is een goede achtergrond van de werking en waarvoor het is belangrijk.  
Soms zal een bewoner vragen waarvoor het is en dat je daar geen antwoord op weet. Dat is veelal te achterhalen door het reporatorium in te zien dat vrijwel op elke afdeling aanwezig is of je vraag het aan je cllega.  
Mocht een bewoner ontdanks stimuleren besluit de benodigde medicatie niet in te nemen dan moet je de bewoner niet dwingen. Zaak ik wel om altijd een mip in te vullen en al naar gelang de medicatie (er is een groot verschil tussen het wijgeen van een aracetamol of een harttablet0)een leidingevende op de hoogte te stellen.  
Maak ook altijd rapportage van weigeren van medicatie in het zorgdocier.  
   
Je vind medicatie wat dan?  
Je kan heel moeilijk soms traceren van wie de medicatie is. Okee bepaalde bewoners hebben een type wat een andere niet heeft. Maar kan jij zeker weten dat de tablet die je vind van vandaag is of is hij van gisteren en is hij vandaag wel ingeven?  
Vind ik medicatie dan zal ik overleg hebben met mijn hoofd.  
Waarom niet geven?  
Als ik een vermoeden heb dat hij van gisteren geweest kan de woner vandaag de medicatie wel hebben gehad. Geef ik in dan geeft ik dubbel. Waar kies je voor. Handel als je het niet zeker weet per order avond of daghoofd en of arts. Rommel hier zelf niet mee, dek jezelf in en rapporteer het wat je heb gedaan en per order wie je wel of niet heb gehandeld.  

Medicatie delen op een andere afdeling.  
Stel; stel dat je als gediplomeerde en bevoegde medicate op een andere afdeling medicatie moet delen. Kan gebeuren toch? Wat moet je doen en wat niet?  
Als je medicatie deel op een andere afdeling zorg je ervoor dat er iemand met je meeloopt of in de buurt is die de bewoner kent qwa naam. Ik kan me voostellen dat er makkelijk fouten kunnen voorvloeien als je op een psychogeriatrische afdeling als onbekende medicatie moet delen. Bent U mevrouw Jansen. Ja zegt de bewoner. Je geeft ze in en de bewoner ernaast zegt ik ben mevrouw Jansen. Probleem.  
Klinkt raar maar de kleding van sommige bewoners is gemerkt in sommige verpleeg en verzorgingshuizen. Bouw dan niet altijd op de kraag. Misschien heeft mevrouw Pieterse per ongeluk de jurk van mevrouw Jansen aangekregen. Geef je de medicatie verkeerd in.  
Daarom vraag je altijd als je moet delen op een andere afdeling om een bekende bij je in de buurt zodat die kan aangeven wie wie is en dat je zo de medicatie kan gaan delen.  
Heb je geen hulpje die de namen kan; dan zou ik het persoonlijk niet aandurven omdat mij risico dat ik een fout maak te groot is. Ook op de slaapkamers als de bewoners op bed liggen kunnen fouten opleveren als bedden zijn verplaats op de slaapkamer maar de naambordjes niet.  
Kamer 1 bed 3. Weet jij het als onbekende 100% zeker dat dit klopt.  
Neen; ik ook niet.......ik persoonlijk zou mijn handen hier niet aan branden zonder hupje en ik zou de vraag bij mijn avond/dag hoofd neerleggen hoe we het veilig en verantwoord moeten doen.  
En als je dan ontdanks alles van het hofd moet?  
Dan zou ik de keuze maken van later medicatie geven (met hulp). Liever (te) laat dan onveilig. Een persoonlijke keuze die je maak; ik kies de laatste.  
   
Veilig medicatie delen  
Wat zegt het protocol hierin:  
Het protocol medicijnen oraal toedienen  
Doel.  
De bewoner krijgt op een verantwoorde manier zijn/ haar medicatie.  
Onder verantwoord verstaan we:  
Op voorschrift van de arts,  
Juiste medicijn,  
Juiste dosering,  
Juiste manier,  
Juiste tijdstip.  

Voorbereiding.  
Bewoner inlichten  
Medicatie moet door de arts voorgeschreven zijn  
Benodigdheden klaarzetten  
Medicijnen  
Medicijncupje  
Water  
Bekertje  
Zonodig stampertje  
Medicijnklapper  
Pen  
   
In medicijnklapper kijken aan welke bewoner welk medicijn  
oraal moet worden toegediend.  
Medicatie controleren op juistheid, zoals:  
Is dit het voorgeschreven medicijn?  
Is het de juiste hoeveelheid?  
Is het de juiste tijd?  
Vragen aan de bewoner, of lezen in de p.d.a., op wat voor manier hij/ zij de medicatie toegediend wil krijgen, b.v. met water, vla, etc.  
gemalen  
Alles tegelijk of één voor één.  
Bewoner op de gewenste manier medicatie geven.  
Medicatie aftekenen.  
   
Afwerking.  
Aan de bewoner vragen of het naar wens was.  
Gebruikte spullen opruimen.  
Letten op eventuele bijwerkingen.  
Nota bene:  
Is de medicatie geweigerd dan moet dit genoteerd worden in de medicijnklapper en rapport en het moet aan de arts worden  
doorgegeven.  

Dit protocol getoets in de praktijk en uitleg hierbij:  
protocol medicijnen oraal toedienen  
Doel.  
-De bewoner krijgt op een verantwoorde manier zijn/ haar medicatie; dat spreek vanzelf denk ik.  

-Onder verantwoord verstaan we:  
Op voorschrift van de arts; voordat je deeld moet er een recept wezen van de arts. Is er (nog) geen recept vermeld je wel in de medicijnmap dat je bepaalde medicatie heb gegeven en zet je ook hier je handekening bij. Ook vermeld je in het zorgdocier bijvoorbeeld kreeg per order arts vanavond om 21.00 1 paracetamol en vermeld je dat het recept nog moet komen.  
Juiste medicijn; klopt het medicijn wat je moet geven; sommige verpleeghuizen en verzorgingshuizen werken met of stofnaam of merknaam danwel beide.  
Juiste dosering, hoeveel miligram of gram is de tablet die je geef.  
Juiste manier hoe met je ze teodienen; mogen ze gemalen worden of juist niet  
Juiste tijdstip; natuurlijk kan je niet alle medicatie om 08.00; 12.00; 17.00 of 21.00 geven maar probeer je zoveel mogenlijk aan deze richtijden te houden. Begin niet met delen bijvorbeeld van de medicatie van 21.00 om 20.30.Wees allert met opiaten en bijvoorbeeld Parkinson medicatie omdat die nauw luisteren qwa tijd en let ook op afwijkende tijden.  

Voorbereiding.  
Bewoner inlichten; dag mevrouw Pieterse ik heb hier Uw medicijnen  
Medicatie moet door de arts voorgeschreven zijn; in de medicatieklapper staan de medicijnen die per order arts (eindverantwoordelijke medicatie) voorgeschrevenzijn. Een arts en ook jij niet zou niet de verantwoording moeten en mogen hebben door de familie meegegeven medicatie te geven. Draag hier nooit verantwoordng voor en; klinkt niet raar; maak weer in het zorgdocier melding van.  
Een voorbeeld de familie neemt ontlasting remmers mee en geeft deze. Een bewoner kweekt een ilius. Merk je of zie je dat familie medicatie meeneemt voor een bewoner die niet via recept van de verantwoordelijk arts staan ga hier dan zorgvuldig en allert mee om.  

Benodigdheden klaarzetten.  
Medicijnen de juiste pillen  
Medicijncupje; altijd beter dan de medicijnen te dragen in je hand.  
Water of vla voor inname  
Bekertje altijd makkelijker vla danwel water te dragen in je hand  
Zonodig stampertje om medicijnenen eventueel te malen. Twee lepels op elkaar werkt ook mocht er (weer) geen stamper zijn  
Medicijnklapper daar zitten je medicijnvellen in  
Pen om nadien af te tekenen  
   
In medicijnklapper kijken aan welke bewoner welk medicijn oraal moet worden toegediend; klopt de naam bij de bewoner; let op; ik heb twee maal tegelijkertijd meneer Jansen gehand op de afdeling; leuk he.  
Medicatie controleren op juistheid, zoals:  
Is dit het voorgeschreven medicijn? Klopt het; is het inderdaat een pijnstiller en geen harttabet  
Is het de juiste hoeveelheid? let op afwijkende doceringen; 0,5 of  1 danwel 2  
Is het de juiste tijd? moet de bewoner om deze tijd de medicijnen hebben  
Vragen aan de bewoner, of lezen in de p.d.a., op wat voor manier hij/ zij de medicatie toegediend wil krijgen, b.v. met water, vla, etc.  
gemalen. een bewoner weet veelal zelf op welke manier hij of zij de medicatie het beste en ammelijkste inneemt  
Alles tegelijk of één voor één. Toch maar 1 voor 1.  
Bewoner op de gewenste manier medicatie geven. Je geeft ze in en heb controle of ze ingenomen zijn  
Medicatie aftekenen. is de medicatie gegeven en daadwerkelijk ook ingenomen. Dan pas teken je af voor inname  
   
Afwerking.  
Aan de bewoner vragen of het naar wens was. Slokje water na?  
Gebruikte spullen opruimen. verpakking weg  
Letten op eventuele bijwerkingen. Bepaade bewoner kunnen uitslag krijgen van een kuurtje danwel bijvoorbeeld diaree of andere vervelende dingen voor de bewoner. Raporteer dit in het zorgdcier een arts kan in plaats van merk a ook merk b vooschrijven met dezelfde werking maar met minder klachten voor de bewoner.  

Nota bene:  
Is de medicatie geweigerd dan moet dit genoteerd worden in de medicijnklapper en rapport en het moet aan de arts worden doorgegeven.  

Wat missen we in dt protocol:  
Dit missen we in dit offiiele opleidingsprotocol; maar ik ben slechts een leek.  
De waarschuwing van de medicatie waarvoor de client allergisch is staat niet op het medicijnvel.  
Bij ons staat in de lapper waarvoor het dient; wat het is; hoe het moet worden ingenomen en hoe juist niet. Ook de bijwerkingen staan kort omschreven.  
Voor de rest kopt et aardig; hoewel ik me realiseer dat dit per verzorgings\verpleeghuis verschillend is.  

Oh ja.  
Medicatie dient altijd door een bevoegd persoon (in)gegeven en gedeeld te worden  

Onveilig medicatie delen   
Onveilig medicatie delen; je zou ook kunnen zeggen niet veilig of onverantwoord medicatie delen.  

Enkele vragen en de antwoorden over medicatie delen.  
Is iedereen bevoegd om medicatie te geven.  
Neen.  
Alleen mensen die een diploma hebben en of leerlingen die de punten van medicatie delen hebben geleerd en ook hebben afgetoetst mogen medicatie geven. Een leerling in opleiding mag onder begeleiding medicatie geven om te leren. Als zij de kennis en de handeling zo beheerst dat hij of zij er voldoende achtergrond voor heeft om dit te gaan doen zal toetsing plaatsvinden van deze handeling.  
Als de handeling positief is afgerond dan mag de leerling deze handeling pas zelfstandig uit mogen voeren.  
Ook mensen die instromen en die langer dan de wet BIG voorschrijft deze handeling niet hebben gedaan is het verstandig even oefenen.  

Wie is verantwoordelijk de gever of de deler.  
De deler is verantwoordelijk voor wat hij geeft. Normaal gesproken geef je de medicatie aan een bewoner en geef je ze ook in. Dan pas zet je je paraaf op het medicijnvel ter bevestiging van geven en inname.  
Zo hoor het; maar zo gaat het niet altijd.  
Misschien herken je het.De deler vraagt:"wil je even bij mevrouw Jansen de medicatie ingeven". Dit doe je misschien omdat je vertrouw dat de medicatie van de medicijndeler de juiste is. Een mens kan fouten maken zoook de gene die medicijnen deelt. Als nou de gene die medicatie deelt jouw de verkeerde medicatie geeft en je geeft dit in bij de bewoner wie is er dan verantwoordelijk? Het zijn de verkeerde medicijnen en de bewoner word "ziek" van de verkeerde medicatie of er is een ziekenhuis opname ten gevolgen van de inname van de verkeerde medicatie.  
Realiseer je dat jij de medicatie geeft; de verkeerde. De gene die de verkeerde medicatie ingeeft zal in mijn ogen verantwoordelijk wezen voor de fout. De deler zal ook verantwoordelijk wezen hieraan; hij geeft immers de verkeerde medicatie; maar doordat de deler de medicatie uitleent aan een collega zal deze niet verantwoordelijk wezen. Hij geeft immers de verkeerde medicatie niet in.  
Let hierop als de vraag word gesteld "wil je mevrouw Jansen even de medicatie ingeven". Weet wat je geeft en weet zeker dat hetgeen wat je geeft het goede is; want jij geeft ze immers in.  

En wat als de keukenzuster bij sommige bewoners de medicatie ingeeft bij het eten?  
Veel keukenzusters zullen dit doen; veel keukenzusters zullen niet beseffen dat ze dan verantwoordelijk zijn voor de ingegeven medicatie. Veel keukenzusters zullen niet op de hoogte zijn dat als de bewoners hier sterke nadelige gevolgen van overhoud en/of opname in ziekenhuis noodzakelijk is; ze verantwoordelijk hier voor zijn.  
Mocht een bewoners hier blijvend lichamelijk letsel ondervinden en/of zou overlijden als gevolg van de inname van verkeerde medicatie dan is het antwoord in mijn ogen niet erg moeilijk.  
De keukenzuster voert op dat moment een handeling uit waar zij geen bevoegdheid en/of bekwaamheid voor heeft en doet op dat moment een handeling uitvoeren die zij niet mag.  
Als je krijgt te maken met strafrecht; kijkend naar de wet  BIG; zal de keukenzuster die even de medicatie ingeeft bij het pap waarschijnlijk schuldig bevonden worden bij de foute handeling. Een keukenzuster is niet bevoegd volgens de wet BIG om dit te doen  

Dus mag de keukenzuster medicatie ingeven  
Neen.  
De keukenzuster is niet bevoegd om medicatie in te geven. Als deze persoon de medicatie ingeeft doet zij een handeling toepassen waarvoor zij niet geleerd heeft en geen bevoegdheid voor heeft. Mochten er schadelijke gevolgen van de bewoner voorvloeden uit handelingen met betrekking tot ingeven van verkeerde medicatie dan zal de keukenzuster hiervoor verantwoordelijk zijn en wellicht ook strafbaar zijn.  
Medicatie geven is geen handeling die in de opleiding tot keukenzuster zit.  

Mag een leerling medicatie ingeven.  
Neen.  
Een ieder die medicatie van een collega ingeeft moet zich bewust wezen wat hij geeft en er gegarandeerd zeker van zijn dat de in te geven medicatie de juiste is. Een leerling moet ook beseffen dat als hij of zij de verkeerde medicatie ingeeft dat hier grote gevolgen aan vast kunnen zitten als de medicatie niet de juiste is.  
De gene die medicatie deelt geeft ze ook in.  
Als een leerling bezig is met het punt medicatie delen (onder begeleiding) dan mag hij of zij de medicatie die hij of zij deelt wel ingeven (onder begeleiding).  
Als een leerling het punt heeft behaald en de kennis van medicatie delen geheel onder de knie heeft mag ook zonder begeleiding medicatie delen en ingeven.  

Mag ik de insulinepen van een andere bewoner gebruiken als ik te weinig insuline in mijn insulinepen heb.  
Gebruik nooit medicatie van een andere bewoner als je te weinig heb. Insuline pennen staan op naam en een verpleeghuis apotheek weet wat er geleverd is. Er zal dan een (grote) hoeveelheid insuline ontbreken. Daarbuiten is de kans aanwezig dat je in tijde van drukte de insuline bij een andere bewoner toe dient (niet degene die je moest prikken maar van de geleende pen) met als gevolg dat de bewoner teveel insuline danwel dubbel insuline toegediend krijgt.  

Moet ik ampullen na laten kijken  
Het is verstandig om medicatie die je subcutaan of intramusculair gaat toedienen na laat controleren bij een collega. Je bent ook mens en je kan ook een fout maken bij de dosering het middel. Laat daarom altijd voordat je daadwerkelijk gaat spuiten de ampul die je toe gaat dienen nakijken op vloeistof medicatie dosering en tijdstip.  

Bij drukte; mag ik afwijken van de tijden?  
Neen; natuurlijk kan je op een afdeling van 30 bewoners niet exact om 08.00, 12.00, 17.00 en 21.00 alle medicatie tegelijkertijd geven. Natuurlijk ben je een geruime tijd bezig met het delen en ingeven van de medicatie en geloof mij; in de praktijk krijgen de bewoners niet exact op deze tijden de medicatie.  
Uitgezonderd met nadruk bijvoorbeeld opiaten.  
Dit omdat bij deze medicaties niet afgeweken kan en mag worden.  
Drukte op een afdeling; wat is druk en is drukte het risico waard om de zorg omtrent de medicatie niet nauwkeurig te nemen? Waar kan je beter voor kiezen eigenlijk.... 15 minuten later klaar met de zorg of dat je een fout maakt; De arts moet bellen; de familie moet bellen en hopen dat de bewoner er geen nadelige gevolgen aan over houd?  
Drukte is zwak een excuus om te spelen met medicatie tijden. Spelen; eerder beginnen met geven eerder beginnen met delen. Denk na wat je rendement is en begrijp goed dat een arts deze tijden niet voor niets heeft voorgeschreven.  
Denk na dat als je om 17.00 een pijnstiller geeft en deze door drukte weer om 20.00. Welk effect heeft deze medicatie dan nog? En later... dan geld denk ik nog hetzelfde. Probeer in de buurt van de voorgeschreven tijden te houden.  
Een arts schrijft deze tijden niet voor niets voor.  

Mag ik medicatie vooraf op de tafel neerzetten  
Wel makkelijk hè................maar dom dom dom.  
Medicatie die los op tafel is neergezet is vragen om fouten en zal kunnen worden ingenomen door een andere bewoner met alle nare gevolgen vandien. Ook kan medicatie zoek raken. Je weet tevens niet of de bewoner zijn medicatie heeft ingenomen en sommige bewoners hebben ook de nijging om medicatie te verzamelen omdat de medicatie zo vies smaakt.  
Denk ook aan bezoek en kinderen op de afdeling. Gele tabletjes zij zeer gewild bij kinderen. Zet dus nooit medicatie op tafel en laat deze onbeheerd achter. Waar is je controle en waar is je verantwoordelijkheidsgevoel voor het veilig verstrekken van de medicatie. Bedenk ook dat er geen controle is van tijdstip van inname. Een fout en je bedenk had ik maar.....  
   
Mag ik medicatie vooraf op de tafel neerzetten met de naam van de bewoner erop dan kan degene die de bewoner zien dat deze medicatie voor deze bewoners is?  
Medicatie geef je in en natuurlijk werk dit; op tafel zetten met briefje,  misschien prettiger; maar ook hier is de kans groot dat bewoners zelf de medicatie van een andere bewoner pakken; dus de verkeerde. Ten tweede is de gene die deelt ook verantwoordelijk voor inname van de medicatie en de gene die deze medicatie in zou geven zou zich bewust moeten wezen van de gevaren die er aan kleven om medicatie die door een ander ingegeven behoort te worden te geven.  

Mag ik insulinepennen bij bewoner neerzetten tijdens het delen van medicatie; zodat ik later, tijdens het eten de insulinepen gelijk kan gebruiken?  
Zet nooit medicatie onbeheerd op tafel; daar gebeuren fouten mee. Je deelt medicatie en geeft ze in en dient ze toe. Vooraf insuline pennen op tafel zetten omdat dit makkelijker is  is vragen om moeilijkheden voor zowel diegene die deelt alsook de bewoner.  

Moet ik medicatie ingeven?  
Als je medicatie ingeeft of geeft met een glas of vla dan is de kans groot dat de medicatie ook daadwerkelijk wordt ingenomen. Tis lullig maar wacht soms even. Kep mijn mond vol.....maakt niet uit rustig ik heb de tijd.  
Bepaalde bewoners nemen medicatie makkelijker in met vla dan met water of andersom. Als je langere tijd bewoners verzorg weet je hoe de bewoners zijn medicatie het makkelijkst inneemt.  
Als een bewoner zijn medicatie inneemt nadat je ze heb gegeven weet je er (bijna)zeker van de dit goed is gegaan en gedaan.  

Mag ik andere mensen laten "lopen" met mijn medicijnen?  
Het werkt wel sneller hè; wees eerlijk. Waar is je controle op inname en mag degene die loopt voor jou dit wel. En wat als jij de verkeerde medicatie aan de "loper" geeft en deze ze ingeeft. Probleempje voor de "loper". Dom hè van die "loper"!  
Wel makkelijk; jij maakt een grote fout en een ander boet ervoor.  
   
Fouten  
Wat moet je doen bij een medicatiefout.  
Als je een medicatiefout maakt dien je dit te melden bij een avond dag of nachthoofd of weekend hoofd. Je verteld om welk medicijn het gaat, welke bewoner het is, welke dosering en waardoor het kwam. Het hoofd kan dan eventuele actie ondernemen om de schadelijke gevolgen voor de bewoner te beperken.  
Ook kan het hoofd indien nodig contact opnemen met een arts (in een verpleeghuis is de mogelijkheid om 24 uur per dag een arts te raadplegen). Eens hoofd zal in overleg of per order arts afspraken maken hoe te gaan handelen.  
Ook moet er een mip (meldingen incidenten patientenzorg) worden gemaakt. Deze worden centraal en anoniem verwerkt. Een mip kan bijdragen aan het verbeteren van zorg omdat deze formulieren de organisatie een beeld geven wat er fout gaat welke tijdstippen en waardoor fouten worden gemaakt.  
Door advies van de mip zullen knelpunten met betrekking tot medicatie delen verbeterd kunnen worden.  

Wat moet je niet doen bij een medicatiefout.  
Het domste wat je kan doen is een fout niet te melden. Je verzwijgt dat je een fout heb gemaakt. Doordat je niet meld en verzwijgt weet niemand wat er mis is gegaan en je voelt je misschien safe.  
Je gaat naar huis en de volgende dag kom je op je werk. De bewoner waarvan jij weet dat je de verkeerde medicatie heb ingegeven is ziek geworden. De bewoner word onderzocht door een arts en het blijkt dat het waarschijnlijk is gekomen door inname van verkeerde medicatie. De vraag is dan door wie.......en waardoor? Kans is groot dat ze bij degen die verzwegen heeft dat hij of zij de verkeerde medicatie heeft ingeven uitkomen.  
De vraag is dan altijd; waarom heb je het niet gemeld; dan had er actie ondernomen kunnen worden; nu is het te laat en de bewoner heeft ernstige lichamelijke en geestelijke klachten als gevolg hiervan.  
Ik denk dat er grote problemen zijn voor degene die heeft verzwegen. grotere problemen dan dat je een fout had gemeld.  
Een fout maken kan iedereen; je bent immers mens en geen machine. Je kan fouten maken maar meld ze; dan kan er actie worden ondernomen om schade aan de gezondheid van de bewoner te beperken; hoe dom deze fout ook was.  

Het onstaan van fouten  
Fouten "uit onwetendheid".  
Ik kan me voorstellen dat niet iedereen weet wat de gevolgen kunnen zijn bij ingave van medicatie.  
Stel dat er medicatie op tafel staat en een bewoner vraagt aan een familielid even medicatie bij de buurvrouw in te geven.  
Ik denk dat ik dat zelf als ik op bezoek ook zou doen; zou ik de achtergrond niet hebben van wat ik nu weet.  
Ook kan ik me voorstellen dat een vrijwilliger die op de afdeling loop vraag net voordat die een bewoner meeneemt of dat dat haar medicatie is. De bewoner zegt "ja" en de vrijwilliger geeft die medicatie in. Is hij fout?  
Ik vind het moeiliijk. Ik zou me god niet weten of hij aansprakelijk is mocht dit de foute medicatie zijn.  
Officieel is hij fout; als dit niet de juiste medicatie is; maar ik weet niet wie hier officieel fout is volgen de wet.  

Fouten "uit hospitalisatie".  
Hospitalisatie; papegaaiengedrag. De ene doet het de andere gaat het ook doen. Hospitalisatie; niet meer kritisch zijn ten opzichte van en alles kwakkeloos overnemen. Hospitalisatie bij medicatie delen. Het overnemen van een manier van medicate delen. Hospitalisatie een manier van het goed overnemen van een manier van delen. Hospitalisatie; het overnemen van een zeer onverantwoorde manier van medicatie delen.  
Het gaat altijd goed. Hospitalisatie en het overnemen van een systeem gaat niet altijd goed; vooral als deze manier van werken niet aansluit bij hetgene wat je op school en volgens protocol heb geleerd.  
Hou het gene wat je heb geleerd vast en wees niet zoals de andere papegaaien op de afdeling;omdat je weet; mocht het fout gaan dat jij de juiste en correcte manier van medicatie delen en ingeven heb gehanteerd.  
Het levert vast weerstand op als je zo handel maar als je mensen met feiten confronteer en je je eigen  beweeg redenen goed kan weergeven zal niemand hier commentaar op (kunnen en durven) hebben; mits je er van overtuigd bent dat het huidige systeem een zeer grote kans op fouten herbergt.  

Fouten "uit het leerling zijn".  
Fouten kunnen ook onstaan omdat mesen leerling zijn. Geef je even die medicijnen aan de bewoner die je op dat monent aan het helpen ben. Ja op school heb je geleerd dit niet te doen maarja; je bent leerling en je wilt bij het team horen. je durft geen nee te zeggen omdat je dan op weerstand op de afdeling kan rekenen; je functioneringsgesrek komt er immers aan. Ja; en die andere leerlingen geven de medicatie ook in. Ja het werk wel makkelijk. Ja en waarempel je geeft ze in en bij de bewoner die je eten zit te geven.  
De bewoner naast je vraagt aan je gedipleommeerde collega; "wanneer krijg ik mijn medicijnen." De gediplomeerde zegt "ik had jouw (leerling) toch de medicatie gegeven van die mevrouw?"  
Ja, je wilt erbij horen.  
Bij een onveilig systeem van medicatie delen; terwijl je opschool had geleerd dit niet te doen. "Ja je wilde erbij horen toch?"  

Fouten "uit gewoonte".  
Zo doen we al jaren en zo doen we het en zo blijven we het doen dus hou je er maar aan.  
P.s.  
Zou je de groeten willen doen aan de familie als ze langskomen bij het afdelingshoofd bij de klacht over de zoveelste medicatie fout?  

Fouten van "het gaat toch altijd goed".  
Er zijn mensen die reageren zo. "Het gaat toch altijd goed". Ja, nauurlijk het gaat altijd goed; tot dat het 1 keer niet goed gaat en erg fout gaat zelfs. Stel de familie maakt een zaak van hetgene wat is gebeurd en er komt aan het licht dat er zeer onveilig medicatie is gedeeld; omdat deze manier van werken zo was dat men kon denken " het ging toch altijd goed", en het blijkt dat er onverantwoord medicatie word gedeeld. Ik denk dat je als instelling een zeer groot probleem heb mocht aangetoond kunnen worden dat dit gebeurde.  
Als kan aangetoond worden dat er onzorgvuldig word gehandeld met betreking tot medicatiedelen heb je niet alleen als persoon maar ook als afdeling te maken met een zeer groot probleem.  

Foute van "het gaat tocht altijd goed"  
"Tuurlijk.In elke instelling werk je met mensen en er kan op elke  afdeling en bij ieder persoon iets fout gaan; ook bij mij. Realiseer je dit en deel medicatie toe zoals je het op school heb geleerd of zoals het ook bij dit stuk is vermeld; maar weet ook dat jij ontdanks alles eens mis kan delen; simpelweg omdat je ook maar een mens bent.  
Kijk naar de goede handleiding en pas het toe. Pas dit toe hoe raar mensen en collgea's om je heen ook naar je kijken.  
Trek een lage neus naar een systeem van delen omdat we het altijd al zo deden en het altijd zo goed ging.  
Hou dit aan; want mocht aangetoond worden dat het goed fout zat bij het medicatie delen dat jij op een verantwoorde manier deel en handel. Dek jezelf in en beschouw medicatie delen niet als een spelleteje "russish roulette?????"; maar als een serieuze bezigheid waarbij je alle concentratie nodig heb om dit tot een goed einde te brengen.  

Fouten uit" verkeerd geleverde medicatie".  
Fouten kunnen onstaan door verkeerd geleverde medicatie. Doordat je juist deeld kunnen de fouten eruit worden gefilterd; je controllerd immer wat je ingeef; mits je volgens protocol deel.  

Het roer om.  
Stel je werk op een afdeling waar onveilig medicatie word gedeeld werke mogenlijkheden heb je om dit te veranderen?  
Er zijn hiervoor verschilende stappen voor te ondernemen maar ik zal het proberen uit te leggen.  
Ten eerste moetje weten waar je over praat dus verdiep je in dit onderwerp en gebruik eventueel dit verslag.  
De eerste stap  
die je kan onderemen is contact op te nemen met je directe collega's en vragen wat zij van deze manier van delen vinden. Als blijk dat er meerdere collega's zijn die net zoals jij ook vinden dat het anders kan en behoort te gaan; weet je dat je niet alleen sta; hoewel je moet realiseren dat mocht het er op aankomen je veelal alleen sta.  

Neem contact op met het afdelingshoofd.  
Praat over de aanwezige fouten en risico's en geef aan hoe het beter kan. Veelal vind je in het afdlingshoofd een luisterend oor en is zij degene die stappen kan onderemen in een verandering; omdat zij de macht en de power heeft om dingen te veranderen.  

Plaats medicatie delen op de agenda in het werkoverleg.  
Vraag wat een ieder van medicatie delen vind en of het veilig is.  
Waarschijnlijk zulen vele collega's aangeven dat het goed en veilig gaat.  
Stel dan devolgende vragen:  
-Word medicatie altijd door een bevoegd persoon ingegeven.  
Staat er wel eens medicatie onbeheerd op tafel.  
Op een van deze twee vragen zul je waarschijnlijk ja te horen krijgen en middels dit onderworp zou je al het een en ander kunnen veranderen.  

Neem contact op met de verpleeghuisarts  
Een arts in bevoegd om medictietijden en afspraken te maken en te handhaven en is zeer belangrijk in jouw plan tot veradering tot veilig delen. Als een arts weet dat er onveilig word gedeeld zal hij absoluut zeker je gaan steunen; zoniet dan zal hij of zij dit onderwerp verder gaan behandelen en doorvoeren mits onveilig word gedeeld.  
De arts is de belangrijkste persoon bij het veranderen van medicatie.  
Geen steun van de arts...........vergeet het maar. Weet in discussie te gaan met de arts en weet dat je een goede bagage moet hebben. Overtuig de arts dat je dit niet doet voor jezelf; het word er veal niet makkelijker op voor jezelf; maar dat je het de voor de bewoner;de veiligheid en de zorg.  

Schrijf mips.  
Als je evan overtuigd bent dat er veel fouten gebeuren op de afdeling is het invullen van MIP een zeer goede oplossing tot verbeterig.  
Een MIP commisie zal moeten gaan rageren bij een stijging van medicatie fouten.  
Let hierbij op dat je bij het schrijven van mips zeer vaak een reden heb bij het kopje gevaarlijke situatie (stonden op tafel; werd ingegeven door een onbevoegd persoon)  

Neem cotact op met de MIP commisie.  
Vul altijd ja in bij de vraag of je contact wil hebben. Een goede mipcommisie zal dan vanzelf jouw benaderen. Zullen ze jou niet benaderen, zorg dan dat je iemand benader van de MIP die je inschat als belangrijk; waarvan je denk dat hij of zij iets voor je kunt doen en probeer met hem of haar zaken te doen.  

Deel zelf je medicatie zoals je het geleerd heb en doe niet zoals anderen het al jaren fout doen.  
Deel je volgends protocol en volgens de juiste manier dan zullen mensen jouw niets van kunnen maken (mits je voldoende bagage heb om mensen te kunnen overtuigen van jouw gelijk).  

Zoek steun bij jouw ollega's  
Iederre collega die op de zelfde manier veilig medcatie deeld zal een ander ervan kunnen overtuigen dat dit veilig is.  

Zorg dat je leerlingen begeleid bij het medidatie dlen.  
Als je iemand al goed leert om medicatie te  delen zal deze het hopelijk ook handhaven mits deze het gedrag van andere foute delers over gaan nemen.  

Hou het onderwerp medicatie delen actueel.  
Geef een klinischeles en geef tijdens het werkverleg medicatiedellen altijd een agenda punt. Hoe gaat het nu?  

Zorg wat je aankaart op papier komt te staan.  
Als het op papier staat heb je houvast. De mip registreer (annoniem) maar je kan via de mip als je je naam erbij zet kunnen aantonen dat er al aan gewerkt word en hoelang al.  
Breng het in een funcioneringsgesprek naar oreen (een functioneringssgesprek staat papier) en ook het werkoverleg.  

Bij versloffing van het medicatitie delen hou je dan vast aan afspraken en confronteerd mensen hiermee.  

Loop gebogen.  
Er zal heel veel op je af gaan komen. Diverse collega's zullen het met je eens zijn en zullen toegeven dat jouw weg van verandering de goede is. Toch zal je soms op weerstand stuiten en op veel commentaar. Loop gebogen en heb een gladde rug.  

De zwakste schakel.  
Hoe je het ook wend of keer; wij zijn mensen en wij kunne altijd fouten maken en vergissingen. Dat weet ik en ook uit ervaring weet ik dat ik ook soms een zwakke schakel ben. Je deeld honderden pillen per jaar en ook bij mij gaat het ook wel eens fout. Dat mag en dat kan denk ik.  
Het gaat bij een ieder wel eens fout omdat je met zoveel dingen te maken heb die niet altijd voorspelbaar zijn en of te voorkomen zijn.  
Als voorbeeld zal ik de medicatie van 17.00 noemen.  
Een bewoner krijgt sintrom (bloedverdunner); je deeld volgens recept en later krijg je door dat de bewoner in plaats van drie twee sintrom moest hebben.  
Okee; jij maakt een fout;had je dit kunnen voorkomen?  
In mijn ogen niet omdat je deeld volgens schema.  
Toch kan je ontdanks dat je ze veilig mogenlijk deeld dat een fout altijd kan gebeuren.  
Moch je een fout hebben gemaakt handel dan volgens de richtlijnen die er moeten zijn in je zorginstelling en verberg het nooit!!!  
Realiseer je dat jij ook maar een mens bent en dat je gelukkig geen robot.  
Zorg is mensenwerk medicatie delen ook.  

Een pakkend voorbeeld hoe het fout kan gaan.  
Neen toch maar niet;ik hoop dat je besef na het lezen van dit stuk (en het ergeren over de vele spelfouten) dat er waarschijnlijk ook bij jouw op de afdeling misschien nog verbeteringen zijn te maken.  
Ik als schrijver heb er veel van geleerd.  
Denkend en schrijvend aan dit stuk is ontdanks dat ik en mijn team veilig werk door het brainstormen hierover nog meer gekeken naar veiliger en verbeteren.  
Succes; ik hoop dat het bij jouw ook lukt.